رسيدن به بنياد ايران شناسي با آن معماري خاص هر خبرنگاري را به سر ذوق مي‌آورد، پله‌ها را يكي يكي طي مي‌كنم و امير هوشنگ انوري تاريخ پژوه و همكار استاد به استقبالم مي‌آيد مرا به دكتر صفي‌نژاد معرفي مي‌كند. اما دكتر، علاقه‌اي به صحبت و گفت و گو با من ندارد. از آنجا كه صبر و تحمل يكي از اركان حرفه روزنامه نگاري است. من نيز صبوري را پيشه كردم استاد صفي‌نژاد مشغول كار خود بود. نقشه‌ها را بررسي مي‌كرد. به آرامي مي‌گويم آقاي دكتر مي‌خواهم در مورد عشاير صحبت كنم و او قاطع مي‌گويد: علاقه‌اي به گفت و گو ندارم.
 يكي از همكاران روزنامه نگارتان چندي پيش به منزل من آمد و وقت مرا تلف كرد و چند جلد كتاب نيز با خود برد تا معرفي كند ولي تاكنون هيچ خبري نشده است. بنابراين علاقه‌اي به صحبت و گفت وگو با خبرنگاران را ندارم. خبرنگاران وقت و زمان تلف مي‌كنند و در نهايت اطلاعات را بر عكس منتقل مي‌كنند. و من در جواب مي‌گويم، همه را كه نمي‌توان با يك جواب راند.
 و دكتر جوابي نمي‌دهد و سكوت مي‌كند و نيم ساعت به همين منوال سپري مي‌شود. دكتر صفي‌نژاد مشغول كار خود است. از استاد مي‌پرسم هنوز در دانشگاه تدريس مي‌كنيد او جواب مي‌دهد از ترم جديد تدريس نمي‌كنم حوصله دانشجويان قلابي را ندارم. كار بنياد ايران شناسي فشرده و سنگين است. استاد صفي‌نژاد روزهاي دوشنبه و پنجشنبه به بنياد ايران شناسي مي‌آيد، گويا آن چنان از دانشگاه ، دانشجويان و خبرنگاران و..... خسته است كه فقط بنياد مي‌تواند خستگي استاد را بزدايد.
 استاد همچنان به كار خود مشغول است نقشه‌ها را بررسي مي‌كند. رنگ مي‌كند به همكاران تذكراتي مي‌دهد گويا من هيچ حضوري ندارم. سكوت را مي‌شكنم، از استاد مي‌پرسم بجز حوزه‌هايي كه تحقيق و پژوهش كرده‌ايد در چه حوزه‌هاي ديگري پژوهش انجام داده‌ايد، استاد همانگونه كه به كارش مشغول است و نگاهي نيز به من نمي‌اندازد پاسخ مي‌دهد: هميشه در حوزه‌هايي كار مي‌كنم كه ديگران كار نكرده‌اند مانند عشاير، قنات، واحدهاي وزن و..... و دوباره سكوت حاكم مي‌شود دقايق به همين نحو مي‌گذرد گويا استاد با يادآوري فعاليت‌ها و پژوهش‌هايش به صحبت كردن رغبت بيشتري نشان مي‌دهد. من نيز از اين فرصت استفاده مي‌كنم. دكتر صفي‌نژاد كه بيش از40سال را در حوزه عشاير و ايلات ايران به تحقيق و پژوهش پرداخته است، در مورد ساختار اجتماعي عشاير مي‌گويد: طبقات اجتماعي عشاير به دو دسته تقسيم مي‌شود فرماندهان و فرمانبران در پيشوند اسامي فرماندهان كسي مي‌آيد مانند كي خسرو و فرمانبران نيز با نام كا شناخته مي‌شوند مانند كاتقي.
همچنين بانوان عشاير نيز با نام‌هاي خاصي شناخته مي‌شوند زناني كه اسامي آن‌ها با بي بي آغاز مي‌شود مانند بي بي صنوبر متعلق به طبقات بالا هستند و طبقات عوام با پيشوند د شناخته مي‌شوند مانند د خديجه ...... وقتي استاد صفي‌نژاد از عشاير و نحوه زندگي آنها سخن مي‌گويد برقي در چشم‌هايش مي‌درخشد. به گفته استاد، تعداد عشاير ايران بعد از اصلاحات ارضي كه محمدرضا شاه انجام داد، به ميزان زيادي كاهش يافت. در سال‌هاي ابتدايي حكومت پهلوي عشاير ايران بالغ بر12ميليون جمعيت بودند. اما در حال حاضر اين رقم به200-250 هزار خانوار كوچكتر تقليل يافته است. دكتر صفي‌نژاد در ادامه صحبت‌هاي خود از اينكه به نقش عشاير در كشور آنچنان كه بايد و شايد پرداخته نمي‌شود گله‌مند است. به اعتقاد وي، عشاير در طول تاريخ استقلال كشور را حفظ كرده‌اند. و طرح‌هايي كه براي اسكان عشاير اجرا مي‌شود، تضاد اساسي با اصل عشيره‌نشيني دارد. وي ادامه مي‌دهد:40 درصد از گوشت قرمز كشور توسط دام‌هاي عشاير تامين مي‌شود طبق برآوردها بيش از50 ميليون گوسفند در كشور وجود دارد كه از اين تعداد40درصد اين دام‌ها مربوط به عشاير است.
عشاير علاوه بر اينكه بخشي از نياز گوشت قرمز كشور را تامين مي‌كنند، پشم و پوست و شير نيز از فرآورده‌هاي دام‌هاي آن‌هاست. بنابراين با اسكان عشاير چه بر سر اين فرآورده‌ها خواهد آمد؟ عشاير به خاطر دام‌هاي خود كوچ مي‌كنند مانند عشايري كه در سوئد زندگي مي‌كنند. اما دولت سوئد اقدامي براي اسكان عشاير كشور خود انجام نداده است اما دولت هميشه طرح‌ها و بودجه‌هايي را براي اسكان عشاير اختصاص مي‌دهد كه در واقع با اين عمل، ضربه هولناكي را متوجه اقتصاد دامي، فرهنگ، تمدن و تاريخ مي‌كند.
استاد در ادامه صحبت‌هاي خود همان گونه كه از طرح اسكان عشاير گله‌مند است و آن را طرح نامربوط مي‌داند به پژوهش‌هاي بيشتر در مورد عشاير تاكيد مي‌كند. وي همچنين در ادامه مي‌افزايد4تا 7ميليون نفر از جمعيت كل ايران در ساختمان منسجم ايلي زندگي مي‌كنند و به عضويت خود در اين ساختمان شعور كامل دارند. استاد صفي‌نژاد در تحقيقات مفصلي كه در مورد كوچ عشاير و زندگي اين گروه انجام داده است تحقيق جامع نيز درباره كوچ ايلات انجام داده است.

 

گفت و گوي رونا با استاد صفي‌نژاد و نزديك به دوساعت طول كشيد. در اين زمان مناسب، اغلب پرسش‌ها بي‌جواب ماند يا اصلاً مطرح نشد. به هر حال استاد صفي‌نژاد قريب به80سال از عمر پربارش مي‌گذرد و دل خوشي نيز از روزنامه نگاران ندارد. همين گپ كوتاه نيز براي ما غنيمتي بوده است همچنين مباني جغرافياي انساني- تحليل و تفسير اسناد روستايي و عشاير ايران در دو جلد و كتاب‌ها و مقالات فراوان ديگر از نوشته‌هاي اين استاد است.